Digital Detox ชวนถอดปลั๊ก ใช้ชีวิตให้ช้าลง ในโลกที่เร่งรีบ

Digital Detox กิจกรรมยามว่างแบบถอดปลั๊ก ใช้ชีวิตให้ช้าลงในโลกที่เร่งรีบ

เพื่อน ๆ ชาว B2S CLUB เคยรู้สึกไหมว่าโลกของเรามันหมุนเร็วเกินไปจนบางทีก็รู้สึกเหนื่อยล้าไปหมดเลย ทั้งเสียงแจ้งเตือนจากมือถือที่ดังแทบจะตลอดเวลา อีเมลที่ต้องตอบ งานที่ต้องรีบปั่น ไหนจะโซเชียลมีเดียที่อัปเดตกันแบบเรียลไทม์อีก แค่คิดก็เหนื่อยแล้วเนอะ

แต่รู้ไหมว่าตอนนี้มีเทรนด์ที่น่าสนใจมาก ๆ ที่จะช่วยให้เราได้พักหายใจบ้าง นั่นก็คือ Digital Detox หรือการพักผ่อนแบบถอดปลั๊กจากโลกดิจิทัลนั่นเอง ซึ่งไม่ใช่การเลิกใช้โซเชียลมีเดียถาวรนะ แต่เป็นการให้เวลาตัวเองได้หยุดพักจากหน้าจอ แล้วกลับมาใช้ชีวิตแบบออฟไลน์อย่างเต็มที่เพื่อเติมพลังให้ตัวเอง

Digital Detox ช่วยให้ชีวิตดีขึ้นได้ยังไง?

การทำ Digital Detox มีประโยชน์กว่าที่คิดนะ เพราะมันจะช่วยให้เราได้พักสมองจากข้อมูลข่าวสารที่ถาโถมเข้ามาในแต่ละวัน ทำให้เราได้มีเวลาอยู่กับตัวเองมากขึ้น ได้มองเห็นสิ่งต่าง ๆ รอบตัวที่เคยมองข้ามไป ที่สำคัญยังช่วยให้เราสามารถ จัดการกับความเครียด ที่สะสมมาได้ดีขึ้นด้วยนะ

บทความนี้จะชวนมาสำรวจกันว่า Digital Detox คืออะไร สำคัญอย่างไร และเราจะเริ่มต้นทำมันได้ด้วย กิจกรรมยามว่าง แบบไหนบ้าง เพื่อให้ร่างกายและจิตใจได้พักผ่อนอย่างเต็มที่ และค้นพบความสุขง่ายๆ ที่อยู่รอบตัวเรา

1. Digital Detox คืออะไร และทำไมถึงสำคัญ?

Digital Detox คือการตั้งใจที่จะลดหรือหยุดการใช้งานอุปกรณ์ดิจิทัลและสื่อออนไลน์เป็นระยะเวลาหนึ่ง เพื่อให้เราได้พักจากโลกเสมือนจริง และหันมาให้ความสนใจกับโลกแห่งความเป็นจริงมากขึ้น

ในยุคที่เทคโนโลยีก้าวไปอย่างรวดเร็ว เราทุกคนต่างก็เชื่อมต่อกันตลอดเวลา ทำให้สมองของเราต้องประมวลผลข้อมูลจำนวนมหาศาลอยู่เสมอ การทำ Digital Detox จึงเป็นเหมือนการ "รีเซ็ต" สมอง ให้เราได้พักจากความเหนื่อยล้าทางความคิด ทำให้เราสามารถ จัดการกับความเครียด ที่สะสมมาได้ดีขึ้น มีสมาธิดีขึ้น นอนหลับได้สนิทมากขึ้น และยังช่วยให้เราได้ทบทวนตัวเองว่าอะไรคือสิ่งที่เราให้ความสำคัญจริง ๆ ในชีวิต

ทำไมถึงควรทำ Digital Detox

การติดหน้าจอหรือการใช้โทรศัพท์มือถือและอุปกรณ์ดิจิทัลมากเกินไปนั้นส่งผลกระทบต่อเราในหลายด้าน ไม่ใช่แค่ปัญหาทางสุขภาพกาย แต่ยังรวมถึงสุขภาพจิตและการใช้ชีวิตประจำวันด้วย มาดูผลกระทบจากการติดหน้าจอ และประโยชน์ที่ได้จากการทำ Digital Detox กันว่ามีอะไรบ้าง

ผลกระทบต่อสุขภาพกาย

• ปวดเมื่อยตามร่างกาย: การนั่งหรือนอนในท่าเดิมเป็นเวลานานขณะจ้องหน้าจอ ทำให้เกิดอาการปวดคอ บ่า ไหล่ และหลัง รวมถึงอาการนิ้วล็อกและปวดข้อมือได้
• ปัญหาสายตา: แสงสีฟ้าจากหน้าจอทำให้กล้ามเนื้อตาทำงานหนัก เกิดอาการตาแห้ง ระคายเคืองตา หรือร้ายแรงถึงขั้นจอประสาทตาเสื่อมได้
• คุณภาพการนอนลดลง: แสงสีฟ้าที่ได้รับก่อนนอนจะไปยับยั้งการหลั่งฮอร์โมนเมลาโทนิน ซึ่งเป็นฮอร์โมนที่ช่วยควบคุมการนอน ทำให้เรานอนหลับยากขึ้นและพักผ่อนไม่เพียงพอ

ผลกระทบต่อสุขภาพจิตและพฤติกรรม

• ความเครียดและอาการ FOMO: การเห็นชีวิตที่ดูสมบูรณ์แบบของคนอื่นบนโซเชียลมีเดีย อาจทำให้เกิดการเปรียบเทียบตัวเองกับคนอื่น และเกิดความรู้สึกกังวลว่ากำลังพลาดอะไรไป (Fear of Missing Out หรือ FOMO)
• สมาธิสั้นลง: สมองต้องประมวลผลข้อมูลจำนวนมากอย่างรวดเร็ว ทำให้ความสามารถในการจดจ่ออยู่กับสิ่งใดสิ่งหนึ่งลดลง ส่งผลต่อประสิทธิภาพการทำงานและการเรียน
• ขาดปฏิสัมพันธ์ทางสังคมในโลกจริง: การมัวแต่จมอยู่กับโลกออนไลน์ทำให้เราละเลยการมีปฏิสัมพันธ์กับคนรอบข้างในชีวิตจริง ความสัมพันธ์กับครอบครัวและเพื่อนอาจห่างเหิน
• อารมณ์แปรปรวน: บางคนอาจเกิดอาการหงุดหงิดหรือกระวนกระวายใจเมื่อไม่ได้เล่นโทรศัพท์ ซึ่งอาจเป็นสัญญาณของการเสพติดได้

ประโยชน์ที่ได้จาก Digital Detox

แต่ในทางกลับกันการทำ Digital Detox ก็ให้ประโยชน์มากมาย ทั้งในด้านสุขภาพกายและสุขภาพใจ

• ลดความเครียดและความวิตกกังวล: การไถฟีดโซเชียลมีเดียทำให้เราได้รับข้อมูลข่าวสารมากมาย ทั้งด้านบวกและลบ รวมถึงการเปรียบเทียบชีวิตตัวเองกับผู้อื่น ซึ่งเป็นสาเหตุหลักของความเครียดและความวิตกกังวล การพักจากโลกออนไลน์จะช่วยลดสิ่งเร้าเหล่านี้ ทำให้สมองได้พักผ่อนและมีสมาธิมากขึ้น

• ฟื้นฟูสุขภาพการนอนหลับ: แสงสีฟ้าจากหน้าจออุปกรณ์ดิจิทัลขัดขวางการผลิตฮอร์โมนเมลาโทนิน ซึ่งเป็นฮอร์โมนที่ช่วยควบคุมการนอนหลับ การลดการใช้หน้าจอก่อนนอนจึงช่วยให้คุณนอนหลับได้ง่ายขึ้นและหลับได้สนิทมากขึ้น
• สร้างความสัมพันธ์ที่ดีขึ้น: การอยู่กับหน้าจอมากเกินไปทำให้เราขาดปฏิสัมพันธ์กับคนรอบข้าง การทำ Digital Detox เปิดโอกาสให้เราได้กลับมาใช้เวลากับครอบครัวและเพื่อนๆ อย่างเต็มที่ ได้พูดคุยและสร้างความทรงจำร่วมกันโดยไม่มีสิ่งรบกวน
• เพิ่มสมาธิและความคิดสร้างสรรค์: เมื่อเราไม่ต้องคอยเช็กการแจ้งเตือนหรือสลับไปมาระหว่างแอปต่างๆ สมองจะทำงานได้อย่างมีประสิทธิภาพมากขึ้น ทำให้มีสมาธิกับการทำงานหรือกิจกรรมที่ทำอยู่ และยังช่วยให้ความคิดสร้างสรรค์กลับมาอีกครั้ง
• ค้นพบความสุขที่แท้จริง: การพักจากโลกออนไลน์ทำให้เราได้หันมาใส่ใจกับสิ่งรอบตัวมากขึ้น ไม่ว่าจะเป็นงานอดิเรกที่ชอบ ความสวยงามของธรรมชาติ หรือแม้แต่การได้ทำในสิ่งที่รักโดยไม่ต้องกังวลว่าจะต้องโพสต์ลงโซเชียลมีเดียหรือไม่

การทำ Digital Detox จึงเป็นการลงทุนเพื่อสุขภาพกายและใจในระยะยาว ซึ่งจะช่วยให้เรามีชีวิตที่สมดุลและมีความสุขมากขึ้น

2. เริ่มต้น Digital Detox ง่าย ๆ ด้วยการปรับ Mindset

การทำ Digital Detox ไม่ได้แปลว่าต้องหักดิบเลิกใช้อุปกรณ์ดิจิทัลไปเลยทันที แต่เป็นการค่อย ๆ ปรับเปลี่ยนพฤติกรรมทีละเล็กทีละน้อย เพื่อให้เราสามารถ ลดการติดมือถือ และสร้างสมดุลที่ดีในชีวิต

เทคนิคการเริ่มต้นแบบง่าย ๆ ที่ใครก็ทำได้

• ตั้งกฎส่วนตัวเล็ก ๆ: อาจเริ่มจากการกำหนดเวลา "ปลอดหน้าจอ" เช่น ไม่ใช้มือถือก่อนนอน 1 ชั่วโมง หรือระหว่างมื้ออาหาร การทำแบบนี้จะช่วยให้สมองได้พัก และเราได้โฟกัสกับสิ่งรอบตัวมากขึ้น
• ปิดการแจ้งเตือนที่ไม่จำเป็น: การแจ้งเตือนจากแอปพลิเคชันต่าง ๆ เป็นตัวดึงดูดความสนใจชั้นดี การปิดการแจ้งเตือนที่ไม่สำคัญจะช่วยลดสิ่งรบกวนได้อย่างมาก
• กำหนดพื้นที่ปลอดเทคโนโลยี: ลองกำหนดพื้นที่ในบ้านให้เป็น "เขตปลอดจอ" เช่น ห้องนอน ห้องอาหาร หรือมุมนั่งเล่นส่วนตัว เพื่อให้เป็นพื้นที่ที่เราจะได้พักผ่อนอย่างแท้จริง
• ใช้แอปช่วยควบคุม (ถ้าจำเป็น): บางคนอาจใช้แอปพลิเคชันที่ช่วยติดตามหรือจำกัดเวลาการใช้งานหน้าจอ เพื่อเป็นตัวช่วยในการสร้างวินัยให้ตัวเอง

การเริ่มต้น Digital Detox ที่ดีคือการปรับวิธีคิดและค่อยๆ ลงมือทำ ไม่ต้องกดดันตัวเองจนเกินไป ลองเริ่มต้นจากเทคนิคง่ายๆ เหล่านี้ จะช่วยให้คุณลดการพึ่งพาหน้าจอ และสร้างสมดุลที่เหมาะสมในชีวิตได้

3. กิจกรรมยามว่างแบบ “ถอดปลั๊ก” ค้นพบความสุขง่าย ๆ รอบตัว

เมื่อลดเวลาหน้าจอลงแล้ว เราจะมีเวลาว่างมากขึ้น ซึ่งเป็นโอกาสดีที่จะได้ลองทำ กิจกรรมยามว่าง แบบออฟไลน์ที่ไม่ต้องพึ่งพาเทคโนโลยี เพื่อเติมเต็มชีวิตและอยู่กับปัจจุบัน

เราลองมาดูไอเดียกันดีกว่าว่าการหางานอดิเรกแบบออฟไลน์ทำ หรือจะลองทำกิจกรรมยามว่างที่ไม่ต้องพึ่งพาหน้าจอเลย จะมีอะไรบ้าง

• อ่านหนังสือเล่มโปรด: ลองกลับมาสัมผัสโลกของการอ่านจากหนังสือจริง หรืออ่าน e-book จากอุปกรณ์ที่ไม่มีการแจ้งเตือนใด ๆ การอ่านช่วยเพิ่มพูนความรู้ ฝึกสมาธิ และพาเราหลุดเข้าไปในโลกจินตนาการได้อย่างแท้จริง ยิ่งถ้าเป็นหนังสือที่ช่วยให้เราได้สำรวจและทำความเข้าใจตัวเอง ก็จะยิ่งช่วยให้การ Social Detox มีประสิทธิภาพมากขึ้น เพื่อน ๆ คนไหนอยากหาหนังสือมาอ่านในช่วงทำ Social Detox ลองเข้าไปดูแนะนำหนังสือที่บทความนี้ได้นะ 7 เล่มดีท็อกใจ พักจิต พักใจ ในช่วง Social Detox

• ทำงานศิลปะและงานฝีมือ: การวาดรูป ปั้นดิน ถักไหมพรม เป็น กิจกรรมผ่อนคลาย ที่ดีเยี่ยมที่ช่วยฝึกสมาธิและความคิดสร้างสรรค์
• ออกกำลังกายและอยู่กับธรรมชาติ: การเดินเล่นในสวนสาธารณะ วิ่งจ็อกกิ้ง ปั่นจักรยาน หรือแม้แต่การดูแลต้นไม้ในบ้าน ก็เป็นการเชื่อมโยงกับธรรมชาติที่ช่วยให้จิตใจสงบและร่างกายแข็งแรง
• ใช้เวลากับครอบครัวและเพื่อน: ชวนคนใกล้ตัวเล่นบอร์ดเกม ทำอาหารร่วมกัน หรือออกไปทำกิจกรรมนอกบ้านโดยไม่มีมือถือคั่นกลาง จะช่วยเสริมสร้างความสัมพันธ์ให้แน่นแฟ้นยิ่งขึ้น

• เรียนรู้ทักษะใหม่ ๆ: ลองเรียนเล่นดนตรี ทำอาหาร ทำขนม หรือทักษะอื่น ๆ ที่เราสนใจแต่ยังไม่มีโอกาสได้ทำ การเรียนรู้สิ่งใหม่ ๆ เป็น กิจกรรมยามว่าง ที่ช่วยพัฒนาตัวเองได้ดีมาก
• ลองทำอาหารหรือทำขนม: การได้ลงมือทำอะไรด้วยตัวเองมันสนุกนะ และผลลัพธ์ที่ออกมาก็ภูมิใจสุดๆ ไปเลย แถมยังได้เอาไปแบ่งปันให้คนรอบข้างได้อีกด้วย
• ปลูกต้นไม้: การได้ใช้เวลาอยู่กับธรรมชาติเล็กๆ น้อยๆ ในบ้าน หรือการได้ดูแลต้นไม้แต่ละต้นให้เติบโต ก็เป็นความสุขที่ช่วยฮีลใจได้ดีมากๆ
• เล่นดนตรี: ไม่ว่าจะเป็นการหยิบกีตาร์ตัวเก่าขึ้นมาเล่น หรือจะลองฝึกเครื่องดนตรีใหม่ๆ ก็เป็นการใช้เวลาว่างที่เพลิดเพลินและช่วยฝึกสมองไปในตัว
• ท่องเที่ยวแบบใกล้ชิดธรรมชาติ: ไม่ต้องไปไกลถึงต่างจังหวัดก็ได้ ลองไปเดินเล่นที่สวนสาธารณะใกล้บ้าน ไปเดินป่าสั้นๆ หรือไปหาคาเฟ่ที่มีมุมสงบๆ นั่งมองดูผู้คนและบรรยากาศรอบๆ ก็เป็นอีกวิธีที่ช่วยให้ใจเราสงบขึ้นได้
• เขียนบันทึก (Journaling): การเขียนระบายความรู้สึก จัดระเบียบความคิด หรือบันทึกสิ่งดีๆ ที่เกิดขึ้นในแต่ละวันด้วยมือ ช่วยให้เราได้ทบทวนตัวเองและจัดการกับอารมณ์ได้ดีขึ้น เป็นหนึ่งในการทำสมาธิที่ได้ผล

เพื่อน ๆ ลองหาเวลาให้ตัวเองได้พักจากโลกดิจิทัลดูบ้างนะ ลองทำกิจกรรมง่ายๆ ที่ไม่ต้องพึ่งพาหน้าจอ แล้วจะพบว่าโลกออฟไลน์ก็มีเสน่ห์ไม่แพ้กันเลย ที่สำคัญการให้ตัวเองได้พักแบบนี้ก็เหมือนกับการได้ชาร์จแบตให้เต็มที่ เพื่อให้เรามีพลังกลับมาลุยกับโลกที่หมุนเร็วได้อย่างเต็มที่ยังไงล่ะ

Digital Detox สำหรับชีวิตจริง ทำอย่างไรให้ยั่งยืน?

การทำ Digital Detox ไม่ใช่แค่การลองทำครั้งเดียวแล้วจบไป แต่คือการสร้างนิสัยและ สร้างสมดุลชีวิต ให้ยั่งยืนในระยะยาว

• ความสม่ำเสมอสำคัญกว่าความเข้มข้น: ไม่จำเป็นต้องหักดิบทั้งหมด ลองเริ่มจาก ลดเวลาหน้าจอ ลงทีละนิด เช่น วันละ 30 นาที หรือปลอดหน้าจอแค่ช่วงสุดสัปดาห์ ก็ถือเป็นการเริ่มต้นที่ดี การทำอย่างต่อเนื่องแม้เพียงเล็กน้อย ดีกว่าการทำหนักๆ แล้วท้อจนกลับมาติดหนักกว่าเดิม
• ฟังเสียงร่างกายและจิตใจ: สังเกตตัวเองว่าเมื่อไหร่ที่รู้สึกเหนื่อยล้า หรือเริ่มมีอาการจากการใช้หน้าจอมากเกินไป นั่นคือสัญญาณที่บอกว่าถึงเวลาพัก และไม่ต้องรู้สึกผิดถ้าต้องใช้เทคโนโลยีในบางครั้ง เพราะในยุคนี้การเลิกใช้ไปเลยเป็นไปไม่ได้อยู่แล้ว
• สร้างสมดุลที่เหมาะสม: เป้าหมายคือการหาจุดสมดุลที่ลงตัวระหว่างโลกออนไลน์และออฟไลน์ เพื่อให้เราสามารถใช้เทคโนโลยีได้อย่างมีประโยชน์ โดยไม่ตกเป็นทาสของมัน
• ชวนเพื่อนหรือครอบครัวทำด้วยกัน: การมีคนรอบข้างร่วมทำ Digital Detox ไปพร้อมๆ กัน จะช่วยให้มีกำลังใจในการปรับเปลี่ยนพฤติกรรม และทำให้เราสนุกกับ กิจกรรมยามว่าง แบบใหม่ ๆ ได้มากขึ้น

Digital Detox ไม่ใช่แค่เทรนด์ชั่วคราว แต่เป็นการลงทุนเพื่อสุขภาพกายและใจในระยะยาว การที่เราได้หันมาใส่ใจตัวเอง พักหน้าจอ พักสายตาจากหน้าจอ และกลับมาเชื่อมโยงกับโลกแห่งความเป็นจริง จะช่วยให้เรามีสมาธิมากขึ้น ลดความเครียด และมีความสุขกับสิ่งรอบตัวได้มากกว่าเดิม การได้ลองทำ กิจกรรมยามว่าง แบบใหม่ ๆ จะทำให้ชีวิตเรามีสีสันและไม่น่าเบื่ออีกต่อไป

ลองเริ่ม "ถอดปลั๊ก" เล็กๆ น้อยๆ ในแต่ละวัน แล้วจะพบว่าการใช้ชีวิตให้ช้าลงในโลกที่เร่งรีบนั้นไม่ใช่เรื่องยาก และอาจเป็นกุญแจสู่ความสุขที่ยั่งยืนกว่าที่คิด หวังว่าบทความนี้จะเป็นแรงบันดาลใจให้ทุกคนได้ลองใช้ กิจกรรมยามว่าง เพื่อเติมเต็มความสุขให้ชีวิตนะ